Sultan 4. Murat

Sultan 4. Murat Hayatı

• Unvanı/Adı: Sultan 4. Murat Han
• Mahlası: Muradi, Şah Murad
• Kaçıncı Padişah: 17. Padişah
• Babası: Sultan 1. Ahmet Han
• Annesi: Mahpeyker Kösem Valide Sultan
• Eşi: Ayşe Haseki Sultan
• Doğum Yılı: 1612
• Doğum Yeri: İstanbul (Topkapı Sarayı)
• Vefat Yılı: 1640
• Vefat Yeri: İstanbul (Topkapı Sarayı)
• Saltanatı: 1623 – 1640 (17 sene)

Şahsiyeti

Sultan 4. Murat Han, İstanbul’da doğdu. Çok kuvvetli bir vücuda sahip olan padişah, iyi bir tahsil gördü. Çok uzaklara cirit atar, en kuvvetli yayları çekebilir, attığı oklarla kalkanları bile delebilirdi; 200 okkalık gürzleri rahatça kaldırabiliyordu. Şiirlerinde kullandığı Muradi ve Şah Murad mahlasları, “arzulayan, muradına eren ve isteğine kavuşan kişi” anlamına gelir.

Tahta Çıkışı ve İlk Yılları

Sultan 4. Murat Han, çok küçük yaşta padişah oldu ve bir müddet devlet işlerine bizzat bakamadı. Bu dönemde annesi Mahpeyker Kösem Valide Sultan devlet işlerinde etkili oldu.

Seferleri ve İcraatları

Anadolu’ya 1624 ve 1625 tarihlerinde iki sefer düzenlendi ve Celali isyanları bastırıldı. Çok değerli bir şairdi; Bağdat’ı muhasara eden ve padişahtan yardım isteyen sadrazamına, daha çocuk yaşta verdiği manzum cevap meşhurdur:

Hafıza Bağdat’a imdad etmeye er yok mudur?
Bizden istimdad edersin sende asker yok mudur?

Sultan Genç Osman zamanında çıkan ayaklanmanın bir benzerini çok büyük bir ustalıkla bastırıp tesirsiz hale getirdi; tesirli bir nutukla asi olanlara bile kendi lehinde tezahürat yaptırdı, sonradan da bu entrikaları çevirenleri birer ikişer yakalatıp idam ettirdi. Tütün yasağını 1633 tarihinde, içki yasağını 1634 tarihinde koydu; devlete bağlılığı olmayanları idam ettirdi. Düzenlediği bir Doğu seferinde Bağdat’ı fethederek 1638 tarihinde Bağdat Fatihi unvanını aldı. İstanbul’da ve devletin her kesiminde bulunan kabadayıları temizledi; çok geniş bir haber alma teşkilatı kurarak imparatorluğun her tarafındaki zorbaları ismen tespit ettirdi ve sefere çıktığında geçtiği yerlerdeki zorbaları ismen çağırıp cezalandırdı. Kabe-i Muazzama’yı yeniden bina ettirdi.

Devlet Adamlığı

Büyük bir bestekar olan Sultan 4. Murat Han, her şeyden haberdar olur ve devlet işlerine tam hakimdi. Sefere çıktığında askerlerle aynı şartlar içinde bulunur, at üzerinde uyurdu. Tahta çıktığında devlet hazinesi boştu; tahtı bıraktığında devlet hazinesi doluydu.

Vefatı

Sultan 4. Murat Han, 1640 tarihinde hastalandı ve kendisinden ümit kesildi; hastalığı atlatıp iyi oldu, ancak daha sonra yeniden hasta düşerek 8 Şubat 1640 tarihinde 28 yaşında vefat etti. Babası Sultan 1. Ahmet Han’ın yaptırdığı Sultan Ahmed Camii‘ndeki türbeye defnedildi. Sultan 4. Murat Han’dan sonra padişahlığa Sultan İbrahim Han getirilmiştir. Allah(c.c.) rahmet eylesin..

Dönemin Büyükleri

Sultan 4. Murat Han zamanında vefat eden büyükler arasında Silsile-i Saadat’tan İmam-ı Rabbani Ahmed Faruki Serhendi (k.s.) Hazretleri (H. 1034), Altı Parmak Mehmed Efendi, Ganizade Nadir Efendi, Veys Efendi, Şeyh Aziz Mahmud Hüdai (H. 1038), Şeyh Abdurrahman Karabaş Veli ve Şeyh İsmail Ankaravi sayılabilir.

Çocukları

Erkek Çocukları	Kız Çocukları
Süleyman Mehmed Alauddin Ahmed	Safiye Sultan Gevherhan Sultan Kaya İsmihan Sultan Rukiye Sultan Zeyneb Sultan

Mimari Vizyonu ve İmar Faaliyetleri

Sultan 4. Murat Han dönemi mimarisi, büyük askeri seferler ve iç asayişin sağlanmasına odaklanan devlet politikasının bir yansıması olarak askeri, simgesel ve zafer odaklı bir estetik kazanmıştır. Şehrin asayişini bozan 1633 büyük Cibali yangını sonrasında İstanbul’un imarı ve güvenliği ön plana çıkmış, bu doğrultuda surların onarımı ve asayiş yapılarının tahkimi gerçekleştirilmiştir. Sultan 4. Murat Han’ın mimari vizyonunun en özgün ifadesi saray içi sivil/zafer mimarisinde görülür; Revan ve Bağdat Köşkleri ile Osmanlı çini ve ahşap işçiliğinin zirve örneklerini İstanbul’a kazandırmıştır.

Dönemin başmimarı Mimar Koca Kasım Ağa ile yakın bir çalışma ilişkisi kurmuştur. Klasik Osmanlı mimari üslubunun son muhteşem örneklerini veren Mimar Koca Kasım Ağa, padişahın askeri zaferlerini ölümsüzleştiren Topkapı Sarayı’ndaki köşklerin inşasına öncülük etmiştir. Bu dönemde devasa külliyeler yerine zaferleri simgeleyen, detayda mükemmelleşmiş yapılar ve kamu altyapısını güçlendiren eserler üretilmiştir. İmar hamleleri ağırlıklı olarak Tarihi Yarımada (Topkapı Sarayı ve çevresi), Üsküdar ve Boğaz hattında yoğunlaşmıştır; sadece saray içi yapılar değil, Beşiktaş ve Üsküdar taraflarında kasırlar, çeşmeler, sebiller ve su kemerleri inşa ettirilerek kent sakinlerinin sosyal ve günlük ihtiyaçları da desteklenmiştir.

Sultan 4. Murat Devrinde Yapılan Selatin Camiler

Bağdat Köşkü ve Revan Köşkü Mescitleri (Topkapı Sarayı) (1635 – 1639): Sultan 4. Murat Han, Mimar Koca Kasım Ağa. Sultan 4. Murat Han bizzat büyük ölçekli müstakil bir selatin camisi yaptırmamış, zaferlerini simgeleyen Revan ve Bağdat Köşkleri bünyesindeki özel ibadet alanları ve mescitleri ihya etmiştir. Klasik Osmanlı mimarisinin zarafetini taşıyan bu yapılar, çini kaplamaları ve sedef kakma işçilikleriyle şehir ve saray tarihindeki yerini almıştır.

Çinili Cami (Üsküdar Çinili Külliyesi) (1640): Mahpeyker Kösem Valide Sultan, Mimar Koca Kasım Ağa. Sultan 4. Murat Han’ın validesi Mahpeyker Kösem Valide Sultan tarafından inşa ettirilen külliye; cami, medrese, mektep, çeşme ve hamamdan oluşur. İç mekanını kaplayan eşsiz İznik çinileriyle dönemin en zarif hanedan camilerinden biridir.

Bayram Paşa Külliyesi ve Mescidi (1634 – 1635): Sadrazam Bayram Paşa, Mimar Koca Kasım Ağa. Sultan 4. Murat Han’ın sadrazamı tarafından Haseki semtinde yaptırılan yapı topluluğu; tekke, mektep, sebil, türbe ve ibadet alanından oluşarak dönemin toplumsal hayatını besleyen kritik bir sivil imar örneğidir.