Sultan 2. Beyazıt

Sultan 2. Beyazıt Hayatı

• Babası: Fatih Sultan Mehmet Han
• Annesi: Mükrime Hatun
• Doğumu: 3 Aralık 1447
• Vefatı: 26 Mayıs 1512
• Saltanatı: 1481 – 1512 (31 sene)

Fatih Sultan Mehmet Han‘ın oğlu olarak 1447 yılında dünyaya gelen 2. Beyazıt, babasından devraldığı ilim aşkı ve kuvvetli tahsille yetişmiş bir şehzadeydi. 1481 yılında tahta çıkışıyla birlikte dinine bağlılığı ve halim tabiatıyla kısa sürede “Beyazıt Veli” unvanını kazanmıştır. Otuz bir yıl süren saltanatı boyunca hem kılıcıyla hem kalemiyle iz bırakmış, imar faaliyetleri ve şiirleriyle bir divan meydana getirecek kadar üretken bir hükümdar olmuştur. 1512 yılında feragat ettiği tahtın ardından vefat ettiğinde, babasından aldığı toprakları genişletmiş bir miras bırakmıştır.

Şahsiyeti ve İlmi Yönü

2. Beyazıt, kuvvetli bir vücuda sahipti. Geniş göğüslü, uzun boylu, yüzü yuvarlak ve ela gözlüydü. Dinine bağlı, halim ve selim bir padişahtı. İlme karşı büyük bir sevgi besleyen babası Fatih Sultan Mehmet Han, oğlu Beyazıt’a her şeyden önce kuvvetli bir tahsil vermeyi düşünmüştü. Büyük İslami ilimleri en iyi şekilde öğretmek için, o devrin en meşhur alimlerinden ders okutturmuştur.

Dinine bağlı olduğu için kendisine “Beyazıt Veli” denildi. Çok imarcı olan padişah 2. Beyazıt, İstanbul’a birbirinden güzel mimari eser ve kütüphaneler yaptırmıştır. Fakirlere sık sık sadaka dağıtırdı.

Beyazıt Veli bir divan meydana getirecek kadar şiir yazmıştır. Şairleri saraya toplar, onlarla sohbet ederdi. Arapça ve Farsça’yı çok iyi bilen Beyazıt Veli çok alim bir zattı. İslam ilimlerinin yanı sıra matematik ve felsefe tahsili de yapmıştır. Çağatay lehçesi ve Uygur alfabesini öğrenmişti. Avni mahlasıyla şiirler yazardı. Hattat ve bestekârdı. Ulema ve sanatkârlar için ayrı bir para fonu ayırmıştı.

Siyasi ve Askeri Faaliyetler

2. Beyazıt padişah olduktan sonra, 14 sene kardeşi Cem Sultan’la mücadele etti. Kilye ve Akkerman’ı fethetti. Mısır Memlükleri ile 1484–1485‘de harbe girdi.

Beyazıt Veli devrinde, Belgrad üçüncü defa kuşatıldı ve tarihte ender görülen Abdina Zaferi elde edildi. İspanya’ya denizden sefer açıldı. Endülüs Müslüman Devleti’nin yardımına gönderilen bu donanma, kıyı şehirlerine baskınlar düzenledi. Osmanlı Devleti tarihinde, akıncıların Avrupa’nın içlerine kadar akınlar düzenlediği devir bu devirdir. Bu akıncılar Venedik’i dahi istila edip, Varşova’ya kadar gittiler.

Sapienza Deniz Zaferi 1483 tarihinde kazanılmıştır. Sayılı deniz savaşlarından biridir. İnebahtı 1500 tarihinde fethetti. Koron, Modon ve Navarin kaleleri alındı.

Tahttan Feragat ve Vefatı

Şahkulu İsyanı Anadolu’da baş göstermişti ve 2. Beyazıt bu isyanı bastırdı. Oğullarının en kudretlisi olarak kabul ettiği Şehzade Selim’in ısrarları hareketleri karşısında tahtından feragat etti. Dimetoka Sarayı’nda oturma isteği ile yola çıktı. Çok rahatsızdı ve Dimetoka Sarayı’na varamadan Havsa kasabasında Abalar köyünde 62 yaşında vefat etti. Kendisinin yaptırdığı Beyazıt Camii türbesine defnedildi. Vefatı duyulunca, en çok harp yaptığı Mısır’da bile cenaze namazı kılındı. Allah(c.c.) rahmet eylesin..

Babası Fatih Sultan Mehmet Han’dan devraldığı 2.214.000 km² toprağı 2.375.000 km² toprağa çıkardı.

Devlet Adamları

Vezir-i Azamları:

• Koca Davut Paşa
• Hadım Ali Paşa
• Hersekizade Ahmed Paşa
• İkinci İbrahim Paşa
• İshak Paşa ve bir yangında ölen Mesih Paşa

Şeyhülislamları:

• Molla Gürani
• Molla Abdülkerim
• Zembilli Ali Efendi

Kaptan-ı Deryaları:

• Küçük Davud Paşa
• Hersekizade Ahmed Paşa
• İskender Bey
• Hacı Mesih Paşa
• Güveği Sinan Paşa ve Karanişancı Vezir Davud Paşa

2. Beyazıt Devrinde Vefat Eden Büyük Zatlar

• Hâce Ubeydullah Ahrar (k.s.)
• Mimar İbrahim Tennuri Kayseri
• Şeyh Abdullah İlahi
• Mevlana Abdurrahman Cami
• Şeyh Ebu’l Vefa

Çocukları

Erkek Çocukları	Kız Çocukları
Mahmud Ahmed Şehinşah Yavuz Sultan Selim Han Mehmed Korkud Abdullah Alimşah	Aynişah Gevher Mülük Sultan Hatice Sultan Selçuk Hatun Hüma Hatun

Mimari Vizyonu ve İmar Faaliyetleri

İlim ve sanata büyük değer veren 2. Beyazıt, babasından devraldığı “vakıf kültürü” mirasını sürdürmüş ve İstanbul’un ilk klasik-dönem eşiği külliyelerinden birini şehre kazandırmıştır. Beyazıt Camii Külliyesi (cami, medrese, imaret, hamam, kervansaray) İstanbul’un ticaret ve ilim hayatının merkezlerinden biri olmuş; külliyenin bulunduğu meydan, Bizans dönemindeki Forum Tauri’nin üzerine inşa edilerek şehrin tarihsel katmanlarını yeni bir Osmanlı kimliğiyle birleştirmiştir. Dönemin mimarı Mimar Hayreddin ile kurduğu banilik ilişkisi, Fatih Camii’nin ardından İstanbul’un ikinci büyük selatin külliyesini doğurmuştur.

Sultan 2. Beyazıt Han Yaptırdığı veya Döneminde Yapılan Selatin Cami/Camiler

• Beyazıt Camii (1500-1506): Mimar Hayreddin tarafından inşa edilen, İstanbul’da ayakta kalan en eski selatin camisi. Çifte minareli ilk Osmanlı külliyesi olarak klasik döneme geçişin mimari işaretlerini taşır; kendi türbesi de külliye haziresindedir.