Fatih Sultan Mehmet Han Hayatı
- Unvanı/Adı: Fatih Sultan Mehmet Han
- Mahlası: Avnî
- Kaçıncı Padişah: 7. Padişah
- Babası: Sultan 2. Murat Han
- Annesi: Hüma Hatun
- Eşi: Gülbahar Hatun, Sitti Mükrime Hatun
- Doğum Yılı:
- Doğum Yeri: Edirne
- Vefat Yılı:
- Vefat Yeri: Hünkarçayırı, Gebze
- Saltanatı: – (30 sene, ilk kez 1444-1446)
İstanbul’un Fethi
İlk kez 1444’te, kalıcı olarak ise 1451’de tahta çıkan Fatih Sultan Mehmet Han, 1453’te bin yıllık Bizans’ın başkenti Konstantinopolis’i fethederek payitahtı İstanbul’a taşımıştır. Bizans’ın harap düşmüş, nüfusu azalmış şehrini “şenlendirme” siyasetiyle yeniden imar etmiş, imparatorluğun dört bir yanından zanaatkâr, tüccar ve alim getirterek boşalan semtleri vakıf eserleriyle iskân etmiştir.
Mimari Vizyonu ve İmar Faaliyetleri
Fethin hemen ardından Ayasofya’yı camiye çevirmiş, mihrap, minber ve ilk minareyi ekleterek kentin en kadim anıtını Osmanlı ibadet hayatına katmıştır. Dönemin başmimarı Atik Sinan ile kurduğu banilik ilişkisi, payitahtın ilk büyük vakıf külliyesi olan Fatih Camii ve Külliyesi’ni (1463-1470) doğurmuştur; külliye içindeki Sahn-ı Seman medreseleri devrin en yüksek tahsil kurumu olmuştur. İmar hamleleri yalnızca ibadethaneyle sınırlı kalmamış; Topkapı Sarayı’nın ilk yapıları (1459), Eski Saray, Kapalıçarşı’nın çekirdeği Bedesten (1461) ve fethin manevi odağı Eyüp Sultan Camii çevresi bu dönemde şehir dokusuna katılmıştır.
Kültürel Miras ve Vefatı
Saltanatı boyunca şiirle de haşır neşir olan Fatih Sultan Mehmet Han, “Avnî” mahlasıyla bir divan sahibidir. Gentile Bellini’nin yaptığı meşhur portresiyle Rönesans ile Osmanlı sarayı arasında bir köprü kurmuştur. Yeni bir sefer hazırlığı sırasında, 3 Mayıs 1481’de Gebze yakınlarında Hünkarçayırı’nda vefat etmiş, Fatih Camii haziresindeki türbesine defnedilmiştir. Allah(c.c.) rahmet eylesin..
| Erkek Çocukları | Kız Çocukları |
|---|---|
|
|
Fatih Sultan Mehmet Han Yaptırdığı veya Döneminde Yapılan Selatin Cami/Camiler
- Fatih Camii (1470): Bizzat banisi olduğu, İstanbul’un ilk büyük selatin külliyesi. Atik Sinan’a atfedilen ilk yapı, devasa merkezî kubbesiyle klasik Osmanlı siluetinin habercisi olmuş; 1766 depreminde yıkılan yapı, 3. Mustafa Han döneminde Mimar Mehmed Tahir Ağa eliyle yeniden inşa edilmiştir.
- Eyüp Sultan Camii (1458): Fethin manevi merkezi olarak Ebu Eyyüb el-Ensari’nin kabri çevresinde yükselen, Osmanlı hanedanının kılıç kuşanma törenlerine ev sahipliği yapan müstesna bir ibadethanedir.
- Ayasofya-i Kebir Camii (1453’te camiye çevrildi): Fethin sembol yapısı; Fatih Sultan Mehmet Han’ın mihrap, minber ve ilk minareyi eklettiği mabet, asırlar boyunca şehrin en büyük selatin camisi olarak hizmet vermiştir.
| Saltanat Dönemi | 1451 – 1481 |
|---|---|
| Dönem Mimarisi | Erken Klasik Osmanlı / Klasik Eşiği Dönemi (1453 – 1520) |
| Öne Çıkan Mimarlar | Atik Sinan |
| Bizzat Yaptırdığı Selatin Cami | Fatih Camii |
| Defnedildiği Yer (Hazire/Türbe) | Fatih Camii Haziresi, Fatih Sultan Mehmet Türbesi |