Sultan Mehmet Reşat

Sultan Mehmet Reşat Hayatı

• Unvanı/Adı: Sultan 5. Mehmet Reşat Han
• Mahlası: Ziyâ, Reşad
• Kaçıncı Padişah: 35. Padişah
• Babası: Sultan Abdülmecid Han
• Annesi: Gülcemal Kadınefendi
• Eşi: Kamures Kadınefendi, Dürrüaden Kadınefendi, Mihrengiz Kadınefendi, Nazperver Kadınefendi, Dilfirib Kadınefendi
• Doğum Yılı: 1844
• Doğum Yeri: İstanbul (Çırağan Sarayı)
• Vefat Yılı: 1918
• Vefat Yeri: İstanbul (Yıldız Sarayı)
• Saltanatı: 1909 – 1918 (9 sene)

Şahsiyeti

Sultan 5. Mehmet Reşat Han, İstanbul’da doğdu; orta boylu, beyaz tenli ve mavi gözlüydü. Şiirle meşgul olan padişah, fakirlere ve hastalara çok yardım ederdi. Babası Sultan Abdülmecid Han onun tahsiline çok ehemmiyet vermiş, Sultan 5. Mehmet Reşat Han daha ziyade şark ilimleriyle meşgul olmuştur. Tarih kitapları okumaktan zevk alan padişahın çok kuvvetli bir hafızası vardı.

Meşrutiyet Dönemi ve İdaresi

Sultan 5. Mehmet Reşat Han’ın devrinde idareye tesiri çok azdı; devlet paşaların elindeydi. Meşrutiyet ilan edilmiş olup Meclis-i Mebusan kararlarda etkili bir konumdaydı.

Dönemin Önemli Olayları

Arnavutluk İsyanı 1910 yılında bastırılmıştır. Balkan Harbi 1912 yılında başlamıştır. Almanların safında Birinci Dünya Savaşı’na 1914 yılında girilmiş, müttefikler 1915 yılında bütün taarruzları durdurmuştur; İngilizler ve Fransızlar Çanakkale’de 130.000 ölü vermiştir. Çanakkale’yi geçemeyeceklerini anlayan İngiliz ve Fransız kuvvetleri 1916 yılı başında (9 Ocak) cepheden çekilmiştir. Rusya, Kars, Batum ve Ardahan’dan 1917 yılında yapılan ateşkes ile çekilmiştir.

Vefatı

Sultan 5. Mehmet Reşat Han, yetmiş üç yaşındayken 3 Temmuz 1918 tarihinde vefat etmiştir. Eyüpsultan’daki türbesine defnedilmiştir. Allah(c.c.) rahmet eylesin..

Çocukları

Sultan 5. Mehmet Reşat Han’ın erkek çocukları Mehmed Necmeddin, Mehmed Ziyaeddin ve Ömer Hilmi’dir; kız çocuğu olmamıştır.

Mimari Vizyonu ve İmar Faaliyetleri

Sultan 5. Mehmet Reşat Han dönemi, Osmanlı mimarisinde Türk Millî Mimarisi olarak da bilinen “Millî Mimari Rönesansı” (Birinci Ulusal Mimarlık Akımı) ve Neo-Osmanlı üslubunun şahlandığı çağdır. Padişahın estetik anlayışı; Batı taklitçiliğinden sıyrılarak klasik Osmanlı ve Selçuklu mimari formlarını (sivri kemerler, çini panolar, kubbe yapıları, mukarnaslar) modern inşaat teknikleriyle yeniden ihya etmeye dayanır. Bu vizyon doğrultusunda İstanbul, imparatorluğun son görkemli millî kimliğini yansıtan abidelerle donanmıştır. Bu dönemin öne çıkan mimarları Mimar Vedat Tek (Mehmet Vedat Bey), Mimar Kemalettin Bey ve Giulio Mongeri’dir. Evkaf Mimar-ı Âlisi olan Mimar Kemalettin Bey ve Mimar Vedat Tek ile kurulan güçlü bağlar sayesinde Bebek Camii, Bostancı Camii, Hobyar (Büyük) Postanesi, Tayyare Evleri, Darülbedayi mimari düzenlemeleri ve Sultan Reşat Türbesi kente kazandırılmıştır. İmar hamleleri Eyüpsultan, Sirkeci/Eminönü, Kadıköy, Bostancı, Bebek ve Haydarpaşa hatlarında yoğunlaşmıştır. Sadece ibadethaneler değil; Eyüpsultan’da Sultan Reşat Külliyesi ve Mektebi, Hobyar Postanesi (Büyük Postane), Vakıf Hanları (1., 2., 3. ve 4. Vakıf Han), iskele binaları (Bostancı, Moda, Haydarpaşa iskeleleri) ve kentsel mektepler inşa edilerek millî mimari tarzı kamusal hayatın her noktasına işlenmiştir.

Bizzat Yaptırdığı Selatin Camiler

Bebek Camii (Hümayun-ı Âbad Camii) (1912 – 1913): Banisi Sultan 5. Mehmet Reşat Han, mimarı Mimar Vedat Tek. Boğaziçi kıyısında Birinci Ulusal Mimarlık Akımı’nın en mükemmel örneklerinden biri olarak inşa edilen cami; kesme taş işçiliği, klasik Osmanlı sivri kemerleri ve çini süslemeleriyle Boğaz silüetine zarafet katan son selatin nitelikli ibadethanelerdendir.

Bostancı Camii (Bostancı Külliyesi) (1912 – 1913): Banisi Sultan 5. Mehmet Reşat Han, mimarı Mimar Kemalettin Bey. Kadıköy-Bostancı sahiline inşa edilen yapı; çini panoları, anıtsal kubbe yapısı ve yanı başındaki tarihi vakıf çeşmesiyle Millî Mimari akımının Anadolu yakasındaki simge ve özgün eseridir.

Sultan Reşat Türbesi ve Külliyesi Camii (Eyüpsultan) (1911 – 1918): Banisi Sultan 5. Mehmet Reşat Han, mimarı Mimar Kemalettin Bey. Eyüpsultan sahilinde inşa edilen külliye; türbe, mektep ve hazire alanından oluşup klasik Osmanlı çini sanatı ile Selçuklu taş işçiliğinin sentezlendiği son Osmanlı padişah türbe ve külliye kompleksidir.