Sultan 1. Abdülhamit

Sultan 1. Abdülhamit Hayatı

• Unvanı/Adı: Sultan 1. Abdülhamit Han
• Mahlası: Esîrî
• Kaçıncı Padişah: 27. Padişah
• Babası: Sultan 3. Ahmet Han
• Annesi: Rabia Şermi Valide Sultan
• Eşi: Ayşe Kadınefendi, Hümaşah Kadınefendi, Binnaz Kadınefendi, Muteber Kadınefendi, Şebsafa Kadınefendi, Mehtabe Kadınefendi
• Doğum Yılı: 1725
• Doğum Yeri: İstanbul (Eski Saray)
• Vefat Yılı: 1789
• Vefat Yeri: İstanbul (Topkapı Sarayı)
• Saltanatı: 1774 – 1789 (15 sene)

Şahsiyeti

Sultan 1. Abdülhamit Han, İstanbul’da dünyaya geldi; annesi Rabia Şermi Valide Sultan ona kuvvetli bir tahsil yaptırmıştır. Zamanındaki mevcut tarihlerin hepsini gözden geçiren padişah, hat sanatıyla da meşgul olmuştur. Çok hassas ve nazik bir kişiliğe sahip olan Sultan 1. Abdülhamit Han, Osmanlı Devleti’nin gerilemeye başladığı bir dönemde tahta çıkmasına rağmen şahsiyetine gölge düşürmemiş, tahta çıktığında geleneklerin dışına çıkarak cülus bahşişi dağıtmamıştır.

Islahat ve İmar Faaliyetleri

Sultan 1. Abdülhamit Han, saltanatı boyunca birçok ıslahat ve imar hareketinde bulunmuştur.

Dönemin Önemli Olayları

İran Savaşı 1775 yılında başlamış, 1779 yılında sona ermiştir; her iki taraf da bu savaştan kan kaybı dışında bir kazanç elde edememiştir. Aynı yıl 1779 Aynalıkavak Anlaşması imzalanmıştır. Avusturya (Habsburg) İmparatorluğu ile 1787 yılında başlayan savaşta Osmanlı ordusu 1788 yılında Şebeş Zaferi’ni kazanmış, bu zaferin ardından Sultan 1. Abdülhamit Han’a “Gazi” unvanı verilmiştir.

Vefatı

Rusya ile devam eden savaşta 1788 yılında Özi Kalesi düşmüş ve kaleyi ele geçiren Rus kuvvetleri içeride bulunan yirmi beş bin sivil ve askeri katletmiştir; bu felaket haberini alan Sultan 1. Abdülhamit Han büyük bir üzüntüyle felç geçirmiş ve kısa bir süre sonra, altmış dört yaşındayken 7 Nisan 1789 tarihinde vefat etmiştir. Padişahın cenazesi Bahçekapı’daki türbesine defnedilmiştir. Allah(c.c.) rahmet eylesin..

Sultan 1. Abdülhamit Zamanında Vefat Eden Zatlar

Silsile-i Sadat-ı Nakşibendiyye’den Şemsüddin Habibullah (k.s.) Hazretleri (H. 1195), Sultan 1. Abdülhamit Han’ın saltanatı döneminde vefat etmiştir.

Çocukları

Erkek Çocukları	Kız Çocukları
Sultan 4. Mustafa Han Sultan 2. Mahmut Han Murat Nusret Mehmed Ahmed Süleyman	Esma Emine Rabia Saliha Alimşah Dürrüşehvar Fatma Melikşah Hibetullah Zekiye

Mimari Vizyonu ve İmar Faaliyetleri

Sultan 1. Abdülhamit Han dönemi, Osmanlı mimarisinde Barok ve Rokoko üslubunun olgunlaşarak kente yayıldığı, estetik ve işlevselliğin bir arada düşünüldüğü bir dönemdir. Padişah, şehirleşme anlayışında hayır eserlerine, eğitime ve halkın günlük yaşamını kolaylaştıracak projelere ağırlık vermiştir. Yangınlar ve depremlerle zarar gören İstanbul’un dokusunu onarırken, klasik formlar ile Batı tarzı süslemeleri zarif bir şekilde harmanlayan yapıların inşasını teşvik etmiştir. Dönemin başmimarı Mimar Mehmed Tahir Ağa başta olmak üzere önemli sanatkârlarla yakın iş birliği içinde çalışmış, onun öncülüğünde inşa edilen külliyeler, sebiller ve medreselerle kentin estetik dokusunu zenginleştirmiştir. İmar hamleleri ağırlıklı olarak Eminönü, Sirkeci, Bahçekapı ve Tarihi Yarımada’nın ticaret ve idare merkezlerinde yoğunlaşmış; Sultan I. Abdülhamit Külliyesi ile bu bölgeye medrese, imaret, sebil ve türbe kazandırarak hem kamusal alanı canlandırmış hem de halkın sosyal ihtiyaçlarını karşılayacak çok yönlü vakıf eserleri bırakmıştır.

Bizzat Yaptırdığı Selatin Camiler

Sultan 1. Abdülhamit Külliyesi ve Camii (Bahçekapı) (1778): Banisi Sultan 1. Abdülhamit Han, mimarı Mimar Mehmed Tahir Ağa. İstanbul Bahçekapı semtinde inşa edilen külliye; dershane-medrese, sebil, imaret, kütüphane ve padişahın türbesini barındıran, Osmanlı Barok üslubunun en zarif ve bütüncül kentsel anıtlarından biridir.

Beylerbeyi Camii (İstavroz Camii) (1778): Banisi Sultan 1. Abdülhamit Han (annesi Rabia Şermi Valide Sultan adına başlatıp kendisi tamamlatmıştır), mimarı Mimar Mehmed Tahir Ağa. Anadolu yakasında sahil şeridinde yer alan bu yapı, tek minareli, iki katlı hünkâr kasrına sahip ve Barok detaylarıyla öne çıkan dönemin önemli selatin camilerindendir.

Emirgân Camii (Hamid-i Evvel Camii) (1781): Banisi Sultan 1. Abdülhamit Han’dır. Boğaziçi’nin silüetine uygun olarak kargir ve ahşap unsurların uyum içinde kullanıldığı, sahil hattındaki dini mimari ihtiyacını karşılayan zarif bir selatin/hünkar camisidir.