Sultan 3. Selim Hayatı
- Unvanı/Adı: Sultan 3. Selim Han
- Mahlası: İlhamî
- Kaçıncı Padişah: 28. Padişah
- Babası: Sultan 3. Mustafa Han
- Annesi: Mihrişah Valide Sultan
- Eşi: Âsafimelek Kadınefendi, Zîb-i Fer Kadınefendi, Tabısofa Kadınefendi, Refet Kadınefendi, Nefise Kadınefendi, Hüsn-i Mah Kadınefendi
- Doğum Yılı:
- Doğum Yeri: İstanbul (Topkapı Sarayı)
- Vefat Yılı:
- Vefat Yeri: İstanbul (Topkapı Sarayı)
- Saltanatı: – (18 sene)
Şahsiyeti
Sultan 3. Selim Han, İstanbul’da doğdu ve sarayda çok iyi bir şekilde yetiştirildi. Edebiyata ve güzel yazı yazmaya çok meraklı olan padişahın yazmış olduğu hat ve levhalardan bazıları cami ve türbelere asılmıştır. Arapça ve Farsça lisanlarını çok iyi bilen padişah, çok merhametli ve nazik bir tabiata sahipti. Dinine, vatanına ve milletine çok düşkün olan Sultan 3. Selim Han, aynı zamanda şair ve bestekârdı; Kırım’ın Rusların eline geçmesi üzerine şu mısraları söylemiştir: “Kalalım mı kılıç altında öyle, oturmak dinimizde var mı böyle, esir etmiş nice tatarı bir bir, Kırım Rusya’da kalsın mı söyle, ol Moskof’tan varıp öcüm alayım, ya düşman içre helak olam şöyle.”
Islahat ve İmar Faaliyetleri
Sultan 3. Selim Han döneminde, telgraf haberleşmesinin ilk örneklerinden sayılan optik (Chappe) telgraf ile litografya bu devirde icat edilmiştir.
Dönemin Önemli Olayları
Avusturya ile yılında Ziştovi Antlaşması, Rusya ile yılında Yaş Antlaşması imzalanmıştır. Nizam-ı Cedid askeri teşkilatı yılında kurulmuştur. Napolyon’un yılında Mısır’a saldırmasıyla Fransa ile savaş başlamış, Rusya ve İngiltere ile yılında ittifak yapılmıştır. Cezzar Ahmet Paşa’nın Akka müdafaasıyla Napolyon Mısır’da durdurulmuş, Fransızlar Mısır’ı yılında mecburen boşaltmış, Fransa ile yılında Paris Antlaşması imzalanmıştır. Bu dönemde Arabistan’da ortaya çıkan Vehhabilik hareketi, Mekke ve Medine’yi üç ay süreyle işgal ederek mübarek şahsiyetlerin kabirlerine zarar vermiştir. yılında Sırp isyanı başlamış ve Ruslarla savaş yeniden alevlenmiştir. yılında patlak veren Kabakçı İsyanı sonucunda Sultan 3. Selim Han tahttan indirilmiştir.
Vefatı
Sultan 3. Selim Han, tahttan indirilişinin bir yıl sonrasında, kırk altı yaşındayken tarihinde şehit edilmiştir. Allah(c.c.) rahmet eylesin..
Çocukları
Sultan 3. Selim Han’ın çocuğu olmamıştır.
Mimari Vizyonu ve İmar Faaliyetleri
Sultan 3. Selim Han dönemi, Osmanlı mimarisinde askeri ve idari modernleşmenin kentsel dokuya damga vurduğu bir kırılma noktasıdır. Nizam-ı Cedid hareketi doğrultusunda şehirleşme anlayışı; batılı kışla komplekslerinin, askeri mekteplerin ve teknik altyapıların ön plana çıktığı bir yapıya bürünmüştür. Batı Barok-Rokoko üslubunun yerini yavaş yavaş Ampir/Neoklasik çizgilere bıraktığı bu dönemde, fonksiyonellik ile zarafet harmanlanmıştır. Dönemin başmimar ve mühendisleri Ebubekir Ağa, Hafız İbrahim Ağa ile saray mimarlığına damga vuran Balyan ailesinin ilk temsilcisi Mimar Krikor Balyan ve Antoine Ignace Melling gibi Avrupalı mimar-ressamlarla yakın iş birliği kurulmuştur. Bu kadro eliyle İstanbul’a devasa kışlalar, mühendishaneler, matbaalar, saray kasırları ve zarif çeşmeler kazandırılmıştır. İmar hamleleri Üsküdar (Selimiye bölgesi), Eyüpsultan, Kasımpaşa, Humbarahane/Sütlüce ve Boğaziçi kıyılarında yoğunlaşmış; Üsküdar’da kurulan Selimiye Kışlası etrafında matbaa, hamam, çeşme ve camiden oluşan adeta yeni bir modern kent merkezi inşa edilmiş, Eyüpsultan’da ise annesi adına inşa ettirdiği Mihrişah Valide Sultan Külliyesi ile toplumsal dayanışmayı ve vakıf kültürünü besleyen abidevi bir kompleks başkente armağan edilmiştir.
Bizzat Yaptırdığı Selatin Camiler
Selimiye Camii ve Külliyesi (Üsküdar) ( – ): Banisi Sultan 3. Selim Han, mimarı Mimar Krikor Balyan ve dönemin Hassa mimarlarıdır. Nizam-ı Cedid ordusu için kurulan Selimiye Kışlası’nın hemen yanında inşa edilen cami; Barok ve Batılılaşma dönemi detaylarını taşıyan kare planlı, hassas mermer işçilikli, hünkâr mahfili son derece görkemli ve kışla ile bütünleşen kentsel bir selatin yapısıdır.
Humbarahane Camii ve Kışlası (Hasköy/Sütlüce) (): Banisi Sultan 3. Selim Han’dır. Topçu ve Humbaracı askerlerinin eğitimi için Hasköy kıyısında inşa edilen modern askeri tesisin merkezinde yer alan bu cami, Osmanlı askeri mimarisi ile selatin anlayışının birleştiği işlevsel bir ibadethanedir.
Sultan 3. Selim Devrinde Yapılan Diğer Selatin Camiler
Mihrişah Valide Sultan Külliyesi ve Camii (Eyüpsultan) ( – ): Banisi Sultan 3. Selim Han’ın annesi Mihrişah Valide Sultan, mimarları Ebubekir Ağa ve Arif Ağa’dır. Eyüpsultan sahilinde Barok ve Rokoko üslubunun en zarif örneklerinden biri olarak inşa edilen külliye; imaret, sebil, türbe ve mektepten oluşmakta olup dönemin toplumsal hayatını besleyen en aktif vakıf merkezlerinden biridir.
| Saltanat Dönemi | 1789 – 1807 |
|---|---|
| Dönem Mimarisi | Osmanlı Barok ve Rokoko Dönemi (1730 – 1808) |
| Öne Çıkan Mimarlar | Mimar Krikor Balyan, Ebubekir Ağa, Hafız İbrahim Ağa, Antoine Ignace Melling |
| Bizzat Yaptırdığı Selatin Cami | Selimiye Camii (Üsküdar), Humbarahane Camii |
| Defnedildiği Yer (Hazire/Türbe) | Sultan 3. Mustafa Türbesi (Laleli Külliyesi Haziresi, Fatih) |