Sultan 3. Ahmet

Sultan 3. Ahmet Hayatı

• Unvanı/Adı: Sultan 3. Ahmet Han
• Mahlası: Necîb, Ahmedî
• Kaçıncı Padişah: 23. Padişah
• Babası: Sultan 4. Mehmet Han
• Annesi: Emetullah Rabia Gülnüş Sultan
• Eşi: Emetullah Kadın, Emine Mihrişah Kadın, Rabia Şermi Kadın, Ayşe Mihrişah Kadın, Hatice Kadın, Rukiye Kadın, Zeynep Kadın
• Doğum Yılı: 1673
• Doğum Yeri: Hacıoğlu Pazarcığı (Dobriç, Bulgaristan)
• Vefat Yılı: 1736
• Vefat Yeri: İstanbul (Topkapı Sarayı)
• Saltanatı: 1703 – 1730 (27 sene)

Şahsiyeti

Sultan 3. Ahmet Han, kara gözlü, buğday benizli, doğan burunlu ve uzun boyluydu. Necîb mahlasıyla şiirler yazmış; aynı zamanda usta bir şair ve hattat olarak tanınmıştır. Musikiden de fevkalade anlardı.

Seferleri ve İcraatları

Sultan 3. Ahmet Han devrinde Oran şehri İspanyollardan alındı. Prut Seferi’ne 1711 tarihinde çıkıldı; Rus ordusu feci şekilde Prut Ovası’nda kıstırıldı ve Rusya ile anlaşma yapıldı. İsveç Kralı’nın dört senelik misafirliği de bu devirdedir. Ruslardan Azak geri alındı. Mora Seferi 1715‘te yapıldı ve Mora, Venediklilerden geri alındı. Almanya ve Venedik ile Pasarofça Sulhu 1718 tarihinde yapıldı; bu tarihten sonra meşhur Lale Devri başladı. Dağıstan, Türk tabiiyetine 1722‘de girdi. İran Savaşı 1723‘te başladı ve İran’ın beş büyük eyaleti işgal edildi. 1727 tarihinde Hemedan Antlaşması yapıldı, İran işgal edilen topraklarının bir kısmını geri aldı. İlk Türk matbaası 1727‘de açıldı.

Tahttan İndirilişi ve Vefatı

Patrona Halil İsyanı 28 Eylül 1730‘da meydana geldi. Durumun vehametini anlayan Sultan 3. Ahmet Han, yeğeni Sultan 1. Mahmut Han‘ı padişahlığa oturttu. Sultan 3. Ahmet Han, altmış iki yaşında 1 Temmuz 1736 tarihinde İstanbul’da (Topkapı Sarayı) vefat etti; Yeni Camii‘ndeki Turhan Hatice Sultan Türbesi’ne defnedildi. Allah(c.c.) rahmet eylesin..

Dönemin Büyükleri

Sultan 3. Ahmet Han devrinde vefat eden zatlar arasında Silsile-i Saadat-ı Nakşıbendiyye’den Şeyh Muhammed Nuru’l-Bedyani (k.s.) Hazretleri ve Ruhu’l-Beyan sahibi Bursalı Şeyh İsmail Hakkı Celveti Hazretleri (H. 1137) sayılabilir.

Çocukları

Erkek Çocukları	Kız Çocukları
Sultan 1. Abdülhamit Han Sultan 3. Mustafa Han Süleyman Bayezid Mehmed İbrahim Numan Selim Ali İsa Murat Seyfeddin Abdülmecid Abdülmelik	Emine Rabia Habibe Zeyneb Zübeyde Esma Hatice Rukiye Saliha Atike Reyhan Esime Ferdane Nazife Naile Ayşe Fatma Emetullah Ümmüselma Emine Rukıye Zeyneb Sabiha

Mimari Vizyonu ve İmar Faaliyetleri

Sultan 3. Ahmet Han dönemi, Osmanlı mimarlık tarihinde klasik formların zarafet ve doğa tutkusuyla harmanlandığı, Batı etkilerinin hissedilmeye başlandığı “Lale Devri” estetiğinin doğuşuna sahne olmuştur. Şehrin savunma odaklı ya da katı klasik çizgilerden sıyrılarak sivil mimarinin, mesire alanlarının, köşklerin ve bilhassa su mimarisinin öne çıktığı bir dönüşüm yaşanmıştır. İstanbul, bu dönemde Boğaziçi ve Haliç kıyıları başta olmak üzere saraylar, kasırlar, çeşmeler ve meydan anıtlarıyla donatılarak adeta bir su ve bahçe şehrine dönüştürülmüştür.

Dönemin Başmimarı Kayserili Mehmed Ağa ve diğer saray mimarlarıyla yakın bir mesai kuran Sultan 3. Ahmet Han, banilik anlayışını sadece anıtsal dinsel yapılara değil, toplumsal hayatı canlandıran sivil ve estetik unsurlara yöneltmiştir. Haliç kıyısındaki Sadâbad Kasrı ve çevresi, Üsküdar ve Topkapı Sarayı önündeki meydan çeşmeleri, dönemin mimari anlayışının en yetkin örnekleri olarak kente kazandırılmıştır. Şehrin su ihtiyacını karşılamak adına Taksim Su Tesisleri ve bentlerin inşası da bu dönemin imar hamleleri arasındadır.

İmar faaliyetleri bilhassa Üsküdar, Haliç (Kağıthane/Sadâbad kıyıları), Eminönü ve Boğaziçi hatlarında yoğunlaşmıştır. Sultan 3. Ahmet Han, babası Sultan 4. Mehmet Han ve annesi Emetullah Rabia Gülnüş Sultan adına yaptırttığı eserlerin yanı sıra; sadece cami merkezli değil, kütüphane, çeşme, sebil, hamam ve sıbyan mektebini bir araya getiren kent ölçekli odak noktaları oluşturmuştur. Bizzat yaptırdığı 3. Ahmet Kütüphanesi (Enderun) ve kentin simgesi haline gelen 3. Ahmet Meydan Çeşmesi, toplumsal ve kültürel hayatı besleyen en değerli miraslardandır.

Bizzat Yaptırdığı Selatin Camiler

Yeni Valide Camii ve Külliyesi (Üsküdar) (1708 – 1710): Sultan 3. Ahmet Han’ın annesi Emetullah Rabia Gülnüş Sultan, Mimar Kayserili Mehmed Ağa. Lale Devri mimarisine geçişin en önemli örneklerinden biri olan yapı, cami, türbe, sebil, çeşme, hünkâr kasrı ve arastadan oluşan bir külliyedir; Klasik Osmanlı mimarisinin son büyük örneklerinden biri olmasının yanı sıra açık türbe mimarisiyle de şehir tarihinde kritik bir yere sahiptir.

Sultan 3. Ahmet Devrinde Yapılan Diğer Selatin Camiler

Ahmediye Camii ve Külliyesi (Üsküdar) (1721): Tersane Eminlerinden Emin Ağa. Sultan 3. Ahmet Han döneminin özgün mahalle külliyesi konseptini yansıtan yapı; cami, medrese, kütüphane, çeşme ve tekkeden oluşan bu mütevazı kompleks, Lale Devri’nin sivil ölçekteki zarif taş işçiliğini ve dönemin imar yaklaşımını günümüze taşımaktadır.

Damat İbrahim Paşa Camii ve Külliyesi (Şehzadebaşı) (1720): Sultan 3. Ahmet Han’ın sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa. Cami, medrese, kütüphane, sebil ve sıbyan mektebinden oluşan yapı topluluğu, Lale Devri’nin başkentteki en bütüncül imar örneklerindendir; iç mekân süslemelerinde ve sebil mimarisinde kullanılan zengin bitkisel motifler, Klasik dönemden Lale Devri üslubuna geçişin belirgin izlerini taşır.