Sultan 2. Mahmut Hayatı
- Unvanı/Adı: Sultan 2. Mahmut Han
- Mahlası: Adlî
- Kaçıncı Padişah: 30. Padişah
- Babası: Sultan 1. Abdülhamit Han
- Annesi: Nakşidil Valide Sultan
- Eşi: Bezmiâlem Valide Sultan, Pertevniyal Valide Sultan, Hacıye Hoşyar Kadın, Aşubican Kadın, Mislineyab Kadın, Zernigar Kadın
- Doğum Yılı:
- Doğum Yeri: İstanbul (Topkapı Sarayı)
- Vefat Yılı:
- Vefat Yeri: İstanbul (Esma Sultan Sarayı, Çamlıca)
- Saltanatı: – (31 sene)
Şahsiyeti
Sultan 2. Mahmut Han, İstanbul’da doğdu ve kuvvetli bir tahsil gördü; öğrenimine amcası Sultan 3. Selim Han bizzat önem göstermiştir. Cesur, sabırlı, temkinli ve azimli bir tabiata sahip olan padişah, tahta yirmi üç yaşında çıkmıştır. Hattat, bestekâr ve şair olan Sultan 2. Mahmut Han, Adlî mahlasıyla şiirler yazmıştır.
Islahatları ve Vaka-i Hayriye
Sultan 2. Mahmut Han, dağılmış olan Nizam-ı Cedid askerlerinin yerine Sekban-ı Cedid askeri teşkilatını kurmuş, asiler ayaklanınca bu ocağı kendiliğinden dağıtmıştır. yılında asiler ayaklanarak Alemdar Mustafa Paşa’yı öldürmüştür. yılında Yeniçeri Ocağı, Şeyhülislam’ın fetvası, ulema sınıfı, asker ve halkın desteğiyle tamamen ortadan kaldırılmış; tarihçiler bu olaya Vak’a-i Hayriye adını vermiştir.
Dönemin Önemli Olayları
Ruslarla yılında Bükreş Antlaşması imzalanmıştır. Mekke ve Medine’de mukaddes yerlere hakaretlerde bulunan Vehhabiler yılında temizlenmiş, Osmanlı Devleti yıkılıncaya kadar bir daha huzursuzluk çıkaramayacak hale getirilmiştir. yılında Yunan İhtilali başlamış ve binlerce sivil hayatını kaybetmiştir. Rus Savaşı yılında yeniden başlamış, yılında Edirne Antlaşması imzalanmıştır. Mısır isyanları ve yıllarında meydana gelmiştir.
İmar ve Hayır Faaliyetleri
Sultan 2. Mahmut Han, her sahada çok geniş çalışmalarda bulunmuş, birçok yeni mektep açmış ve büyük binalar inşa ettirmiştir. İstanbul’daki bütün büyük camilerin tamirini yaptıran padişah, Unkapanı Köprüsü’nü de kendi zamanında yaptırmıştır. Mekke-i Mükerreme’de bir medrese inşa ettiren padişah, Mescid-i Aksa’yı da tamir ettirmiştir.
Vefatı
Sultan 2. Mahmut Han, hayatı boyunca uğraştığı elim hadiselerin tesiriyle üzüntüden verem olmuş ve bu hastalıktan tarihinde vefat etmiştir. Cenazesi, Divanyolu’ndaki türbesine defnedilmiştir. Allah(c.c.) rahmet eylesin..
Sultan 2. Mahmut Zamanında Vefat Eden Zatlar
Sümbülzade Vehbi ve Keçecizade İzzet Molla Efendi, Sultan 2. Mahmut Han’ın saltanatı döneminde vefat etmiştir.
Çocukları
| Erkek Çocukları | Kız Çocukları |
|---|---|
|
|
Mimari Vizyonu ve İmar Faaliyetleri
Sultan 2. Mahmut Han dönemi, Osmanlı mimarisinde “Ampir (Empire) Üslubu”nun hakim olduğu, Batılılaşma ve modernleşmenin kentsel dokuya doğrudan yansıdığı anıtsal bir dönemdir. Vak’a-i Hayriye ile Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasının ardından devlette başlayan radikal modernleşme, mimaride de Napolyon Fransa’sının ve Avrupa’nın neo-klasik/ampir estetiğiyle bütünleşmiştir. Padişah; askeri kışlalar, mektepler, devlet daireleri, ahşap yerine kargir binalar ve görkemli ampir çeşmelerle İstanbul’a Avrupai ve çağdaş bir çehre kazandırmıştır. Bu dönemde Balyan ailesinin önde gelen mimarları Mimar Krikor Balyan ve Garabet Amira Balyan ile saray başmimarlarından Seyyid Abdülhalim Efendi ve İbrahim Sarım Efendi öne çıkmıştır. Padişahın yenilikçi vizyonu ile Balyan mimarlık ekolünün Batı formlarını uygulama becerisi birleşerek Nusretiye Camii, Rami Kışlası, Selimiye Kışlası’nın kargir olarak yeniden inşası ve Tophane Nusretiye Saat Kulesi gibi anıtsal yapılar kente kazandırılmıştır. İmar hamleleri Tophane, Beyoğlu, Üsküdar, Rami, Eminönü ve Divanyolu hattında yoğunlaşmış; Sultan 2. Mahmut Han sadece ibadethane değil, ordusu için devasa askeri kışlalar (Rami ve Selimiye), Mekteb-i Tıbbiye ve Mekteb-i Harbiye binaları, Unkapanı Köprüsü (Hayratiye Köprüsü), Kuleli Kışlası ve İstanbul’un dört bir yanına yayılan som mermerden ampir tarzda muazzam çeşmeler ve mahalle mektepleri yaptırarak toplumsal ve idari altyapıyı kökten dönüştürmüştür.
Bizzat Yaptırdığı Selatin Camiler
Nusretiye Camii (Tophane) ( – ): Banisi Sultan 2. Mahmut Han, mimarı Mimar Krikor Balyan. Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması (Vak’a-i Hayriye) anısına “Zafer” anlamına gelen Nusretiye adıyla inşa edilen cami; yüksek kaidesi, barok ve ampir üslubunun harmanlandığı soğan kubbeli zarif minareleri, mermer oymaları ve yüksek pencereleriyle Osmanlı mimarisinde Ampir üslubun doğuşunu müjdeleyen başyapıttır.
Hırka-i Şerif Camii (Eski Hırka-i Şerif) ( – ): Banisi Sultan 2. Mahmut Han’dır. Peygamber Efendimiz’in Hırka-i Şerif’inin muhafazası ve ziyareti için Fatih’te yaptırılan bu ilk yapı, daha sonra oğlu Sultan Abdülmecid Han tarafından genişletilecek olan kompleksin nüvesini oluşturmuş; kutsal emanete verilen değerin ve ampir dönemi dini mimarisinin önemli bir sembolü olmuştur.
Asar-ı Şevket Camii (Çamlıca) (): Banisi Sultan 2. Mahmut Han’dır. Padişahın tebdil-i hava ve dinlenme amacıyla gittiği Çamlıca tepesinde inşa ettirdiği bu zarif hünkâr camisi, dönemin sivil-dini mimari estetiğini ve Boğaziçi sırtlarındaki kentsel gelişimi yansıtan kargir bir eserdir.
| Saltanat Dönemi | 1808 – 1839 |
|---|---|
| Dönem Mimarisi | Ampir Üslup Dönemi (1808 – 1860) |
| Öne Çıkan Mimarlar | Mimar Krikor Balyan, Garabet Amira Balyan, Seyyid Abdülhalim Efendi |
| Bizzat Yaptırdığı Selatin Cami | Nusretiye Camii (Tophane), Hırka-i Şerif Camii (Eski), Asar-ı Şevket Camii |
| Defnedildiği Yer (Hazire/Türbe) | Sultan 2. Mahmut Türbesi (Divanyolu, Çemberlitaş, Fatih) |