Sultan 5. Murat

Sultan 5. Murat Hayatı

• Unvanı/Adı: Sultan 5. Murat Han
• Mahlası: Murat, Seyfî
• Kaçıncı Padişah: 33. Padişah
• Babası: Sultan Abdülmecid Han
• Annesi: Şevkefza Kadınefendi
• Eşi: Elruva Mevhibe Başkadınefendi, Reftarıdil Kadınefendi, Şayan Kadınefendi, Meyliservet Kadınefendi, Resan Hanım
• Doğum Yılı: 1840
• Doğum Yeri: İstanbul (Çırağan Sarayı)
• Vefat Yılı: 1904
• Vefat Yeri: İstanbul (Çırağan Sarayı)
• Saltanatı: 1876 (93 gün)

Şahsiyeti

Sultan 5. Murat Han, İstanbul’da doğdu ve değerli âlimler tarafından yetiştirildi; şiir ve nesir üzerinde çalışmalar yapmıştır. Amcası Sultan Abdülaziz Han ile birlikte Avrupa seyahatine çıkmış ve bilhassa Fransa’yı yakından tanır hâle gelmiştir. Mükemmel bir Fransızca bilen padişah, aynı zamanda müzisyendi.

Tahta Çıkışı ve Saltanatı

Sultan 5. Murat Han, tahta çıktığında otuz beş yaşındaydı ve Sultan Abdülaziz Han’ı tahttan indirenler tarafından padişah yapılmıştır; ancak tahta çıktığı sırada akli muvazenesi tamamen bozulmuş durumdaydı. Dünyanın en mütehassıs doktorlarına teslim edilmesine rağmen iyileşememiştir. Bu dönemde Osmanlı tarihinin en büyük cinayetlerinden biri işlenmiş; Hüseyin Avni Paşa, Mithat Paşa ve kafadarları, bir başka ihtilal olur ve Sultan Abdülaziz Han tekrar tahta çıkarılır korkusuyla, onu hapsettikleri Feriye Sarayı’nda şehit etmiştir. Bu hadiseden on bir gün sonra Binbaşı Çerkez Hasan Olayı meydana gelmiş; bir kabine toplantısında Sultan Abdülaziz Han’ın kayınbiraderi Binbaşı Hasan Bey, Hüseyin Avni Paşa’yı, Hariciye Nazırı Raşid Paşa’yı ve bir subayı öldürerek eniştesinin intikamını almıştır. Bu süreçte Osmanlı Devleti Rüştü Paşa tarafından idare edilmekte olup, aynı zamanda Osmanlı-Rus Harbi başlamak üzereydi.

Vefatı

Sultan 5. Murat Han’ın akli muvazenesi bozulduğu için devletin ileri gelenleri onu tahttan indirmek zorunda kalmış, padişah hayatının sonuna kadar Çırağan Sarayı’nda ikamet etmiştir. Bir müddet sonra aklı tamamen düzelmiş olsa da hayatı Çırağan Sarayı’nda geçmiş, yine bu sarayda altmış dört yaşındayken 29 Ağustos 1904 tarihinde vefat etmiştir. Yeni Camii yanındaki türbeye defnedilmiştir. Allah(c.c.) rahmet eylesin..

Çocukları

Erkek Çocukları	Kız Çocukları
Mehmed Selahaddin	Fehime Sultan Fatma Sultan Hatice Sultan

Mimari Vizyonu ve İmar Faaliyetleri

Sultan 5. Murat Han’ın doksan üç gün gibi son derece kısa süren saltanatı (30 Mayıs 1876 – 31 Ağustos 1876) ve ardından akıl sağlığı gerekçesiyle tahtan indirilip Çırağan Sarayı’nda uzun yıllar mecburi ikamete tabi tutulması nedeniyle, padişahlığı döneminde bağımsız bir imar programı veya şehirleşme hamlesi başlatılamamıştır. Ancak şehzadelik yıllarında ve Batı kültürüne (piyano, beste, mimari ve Fransızca) olan ilgisi çerçevesinde, İstanbul’un batılılaşma estetiğine ve Boğaziçi’ndeki sivil/saray mimarisine entelektüel destek vermiştir. Saltanatının çok kısa olması sebebiyle yeni bir anıtsal inşa projesi siparişi verememiş; şehzadelik döneminde Kurbağalıdere’deki (Kadıköy) ve Beşiktaş/Çırağan hattındaki ikametgahlarında dönemin saray başmimarı Mimar Sarkis Balyan ve Balyan ailesi mensuplarıyla temas hâlinde bulunmuştur. Kısa saltanat sürecinde doğrudan banisi olduğu büyük ölçekli bir külliye, ibadethane veya toplumsal yapı inşa edilememiş; yaşamının neredeyse tamamı Beşiktaş, Çırağan ve Ortaköy hattında geçmiş, ikamet ettiği Çırağan Sarayı ve çevresindeki kasırlar dönemin mimari dokusunun odağını oluşturmuştur.

Sultan 5. Murat Devrinde Yapılan Diğer Selatin Camiler

Yıldız Hamidiye Camii (Hazırlık Dönemi) (1876): Banisi Sultan 2. Abdülhamit Han (Sultan 5. Murat Han’ın tahtan indirilmesinin ardından aynı yıl yapım süreci şekillenmeye başlamıştır), mimarı Mimar Sarkis Balyan. Saray çevresinin Cuma selamlığı ihtiyacını karşılamak üzere gündeme gelen, Sultan 5. Murat Han’ın tahtta bulunduğu çalkantılı dönemde başlayan dönemsel mimari sürecin parçasıdır.